مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)

54

گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)

مطلب است ، مطلب نخست : پيرامون نامگذارى ترياق فاروق و ديدگاه‌هاى گوناگون پيرامون آن و تاريخچهء كوتاهى نيز در پيدايش آن . در مطلب دوّم : از پديدآورنده و تأمّل‌كنندگان ترياق فاروق و آشكاركنندگان مزاياى آن و اختلاف‌نظر دانشمندان دربارهء نخستين مبدع آن و تاريخچهء افزوده‌ها و كاسته‌ها به آن تركيب ، ياد شده است . ركن اول كه پيرامون اجزاى تشكيل‌دهندهء ترياق فاروق است ، داراى دو جزو است . نخست : در ذكر اجزاى بنيادين ترياق فاروق و يادآورى اختلاف نسخه‌هاى آن . دوّم : دربارهء اجزاى فرعى ( ثانويهء ) آن ، يعنى قرص‌هاى سه‌گانه ( قرص افعى ، قرص اسقيل و قرص اندروخون ) . در ركن دوّم از حدود شصت و چهار جزء تشكيل‌دهندهء ترياق فاروق ، كه معدنى و گياهى و جانورى است ، به تفصيل سخن رفته است . خود اين بخش ، شامل مفردات و مركّبات نيز است . ركن سوم كه پيرامون تركيب ترياق و وجه اختيارى اجزاى آن است ، دربردارندهء سه جزو است كه جزو سوّم به اوزان ترياق پرداخته است . در بخش خاتمه ، مدّت زمان تكامل ترياك و تاريخ مصرف آن ذكر شده است . در تصحيح اين رساله ، از سه دست‌نويس استفاده شده است : 1 . نسخهء خطّى كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى ، شمارهء 17 / 352 ( طباطبايى ) ، تاريخ كتابت : 999 ه . ق . 2 . نسخهء خطّى كتابخانهء آيت اللّه مرعشى نجفى ، شمارهء 2563 ، كتابت : 1067 ه . ق . 3 . نسخهء خطّى كتابخانهء آيت اللّه مرعشى نجفى ، شمارهء 5928 ، كتابت : سدهء سيزدهم هجرى . 3 . ترجمهء رسالهء حفظ الصّحهء منسوب به ابن سينا : اين رساله از عبد الكريم بن يحيى قزوينى ( درگذشته 1134 ه . ق ) از دانشوران دورهء صفوى است . وى آن را در سال 1105 ه . ق به دستور رستم خان ، سپهسالار مشهور دورهء صفوى به انجام رسانده است . تنقيح و تصحيح اين رساله بر پايهء يگانه نسخهء شناخته شده ( دست‌نويس شمارهء 6112 كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى ) صورت گرفته است . سپاسگزارى از جناب آقاى ابهرى ( رياست دانش‌پرور كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى ) ، و